in

Vremeplov: Umro Rembrant – JMU Radio-televizija Vojvodine

Dogodilo se na današnji dan. Danas je nedelja, 4. oktobar, 278. dan 2020. Do kraja godine ima 88 dana.

1787 – Rođen je francuski političar i istoričar Fransoa Pjer Gijom Gizo, šef diplomatije od 1840. do 1847. i predsednik vlade od 1847. do 1848. Oboren je s vlasti u Februarskoj revoluciji 1848. kada je oboren i kralj Luj Filip. Dela: “Istorija engleske revolucije”, “Istorija civilizacije u Francuskoj”.

1824 – Donet je prvi ustav Meksika kao suverene države. Proces osamostaljivanja započeo je 1810, kada je proglašena suverenost, priznata konačno 1821. godine.

1830 – Belgija je proglasila nezavisnost. Do Napoleonovih ratova ona se nalazila pod Habzburzima. Od Bečkog kongresa 1815. do 1830. Belgija je (kao i Luksemburg) sastavni deo Holandije (Nizozemske). Belgijanci su izraziti katolici, za razliku od protestantske Holandije, pa je u pozadini pobune iz 1830. bila i suprotnost te vrste.

1865 – Pruski kancelar Oto fon Bizmark i francuski car Napoleon

III
postigli su u Bijaricu (ekskluzivno letovalište na Atlantiku severno od Pirineja) sporazum da Pruska preuzme vodeću poziciju među nemačkim državama od Habzburga (Austrije). Bizmarkova agresivna politika izazvala je 1870. rat u kojem je Nepoleon

III
doživeo težak poraz, a Pruska je, delimično i na ruševinama njegovog carstva, uspostavila ujedinjeno Nemačko carstvo (bez austrijskih zemalja).

1878 – Prva ambasada Kine otvorena je u SAD kada je ambasador Čen Lan Pin predao akreditive američkom predsedniku Raterfordu Hejsu.

1892 – Rođen je austrijski državnik Engelbert Dolfus, kancelar od 1932 do 1934, koji se protivio ideji Adolfa Hitlera da Austriju pripoji Nemačkoj. Zbog upornog odupiranja Hitlerovoj nameri, austrijski nacisti ubili su ga u Beču u julu 1934. ali je njihov pokušaj puča tada ipak okončan neuspehom.

1895 – Rođen je američki filmski glumac Džozef Frensis, poznat kao Baster Kiton. Najčešće je glumio usamljenike, u sukobu sa svima. Pojavom zvučnog filma publika mu je okrenula leđa, ali je ponovo postao popularan kad su njegovi nemi filmovi ozvučeni. Filmovi: “General”, “Naše gostoprimstvo”, “Navigator”, “Šerlok mlađi”, “Snimatelj”, “Bulevar sumraka”, “Svetla pozornice”.

1924 – Rođen je američki glumac Čarls Karter, poznat kao Čarlton Heston, upamćen po ulogama u holivudskim pseudoistorijskim spektaklima kao i filmovima fantastike. Filmovi: “Deset zapovesti”, “Ben Hur” (Oskar), “Orkanski visovi”, “Julije Cezar”, “Agonija i ekstaza”, “El Sid” (Oskar), “Major Dendi”, “Planeta majmuna”, “Zemljotres”. Bio je društveno angažovan, posebno kao zagovornik prava na nošenje oružja, što je specifičan problem vezan za unutrašnje prilike SAD.

1930 – Rođen je Dinko Davidov, istoričar umetnosti i literata, član SANU. Rođen u Sivcu, Bačka, Davidov je studirao istoriju umetnosti u Beogradu, a doktorirao na Filozofskom fakultetu u Ljubljani. Bio je kustos Galerije Matice srpske od 1965. do 1978, naučni savetnik Balkanološkog instituta, direktor Galerije SANU od 2001. do 2009. Centralna oblast njegovog istraživanja bila je srpska umetnost 17. do 19. veka. Dela: “Sentandreja “, “Pomeni davnih seoba “, “Totalni genocid”, “Srpska grafika

XVIII
veka”, “Manastir Šišatovac”, “Postvizantijska umetnost na Balkanu”.

1957 – Sovjetski Savez je lansirao u orbitu oko Zemlje prvi veštački satelit “Sputnjik 1”, težak 83 kilograma, koji je leteo po eliptičnoj putanji do visine 900 kilometara. Sjedinjene države bile su tada neprijatno iznenađene, pošto je satelit mogla u orbitu, da izbaci samo izuzetno snažna raketa, bitno jača od onih kojima su tada raspolagale SAD.

1966 – Britanska afrička kolonija Basutolend stekla je nezavisnost pod nazivom Kraljevina Lesoto.

1970 – Pronađena je mrtva američka pevačica Dženis Džoplin, najpoznatija angloamerička pevačica bluza šezdesetih godina 20. veka. Uzrok smrti bila je prekomerna doza narkotika.

1992 – Vlada Mozambika i pobunjenici potpisali su mirovni sporazum, čime je posle 16 godina okončan građanski rat u toj afričkoj zemlji, do 1975. portugalskoj koloniji.

1993 – Potpredsednik Rusije Aleksandar Ruckoj i lideri skupštine, raspuštene odlukom ruskog predsednika Borisa Jeljcina 21. septembra 1993, predali su se vojnicima lojalnim Jeljcinu posle desetočasovnog tenkovskog napada na skupštinsku zgradu (beli dom) i pogibije najmanje 300 osoba.

2001 – Ruski avion tipa “Tu-154” sa 78 putnika i članova posade, koji je leteo iz Izraela, greškom je oboren ukrajinskom raketom iznad Crnog mora tokom vojnih vežbi.

2002 – Američki taliban Džon Voker Lind osuđen je na 20 godina zatvora zbog učešća u oružanim operacijama protiv Amerikanaca.

2003 – Islamski terorista-samoubica usmrtio je 23 osobe u jednom restoranu u gradu Haifa na severu Izraela.

2005 – Evropska unija započela je pregovore sa Turskom o članstvu.

2007 – Prilikom pada aviona tipa “Antonov 26” na predgrađe Kingasani, u neposrednoj blizini aerodroma Ndili u Kongu poginulo je 39 osoba. Avion se srušio tri sata pošto je uzleteo sa aerodroma u Kinšasi, porušivši pri tom šest kuća. Pripadao je kongoanskoj kompaniji “Afrika Uan”, kojoj je inače zabranjeno da leti nad zemljama Evropske unije iz bezbednosnih razloga.

2013 – Umro je legendarni vijetnamski general Vo Ngujen Đap glavni strateg borbe koja je okončana pobedom u Vijetnamskom ratu protiv SAD. General s nadimkom “crveni Napoleon” najzaslužniji je bio i za prethodni poraz francuskih kolonijalnih trupa kod Dijen Bijen Fua 1954, što je dovelo do propasti francuske kolonijalne imperije u Indokini.

2016 – Metju, najjaci uragan u Karibima tokom prethodnih 10 godina, zahvatio je Haiti, pri čemu je poginulo preko 1.000 osoba a više od 55.000 je ostalo bez kuća.

– Danas je Svetski dan zaštite životinja. Opštom deklaracijom UN o zaštiti životinja proklamovanom 1977. zatraženo je poštovanje “za životinje povezano s poštovanjem čoveka za čoveka” i zabrana svih vidova takozvanih zabava u kojima su životinje izložene maltretiranju i ubijanju.